ઉદયપુર: તળાવોનું શહેર

સિટી પેલેસ અને પિછોલા તળાવ

સિટી પેલેસ રાજસ્થાનનું સૌથી મોટું મહેલ સંકુલ છે, જે મેવાડના શાસકોએ લગભગ ચાર સદીઓ દરમિયાન બાંધ્યું અને વધાર્યું. તેનું સંગ્રહાલય ચોક, કાચકામવાળા ઓરડા અને તળાવ તરફ જોતી અટારીઓમાંથી પસાર થાય છે. તે સામાન્ય રીતે સવારે 9:30 થી સાંજે 5:30 સુધી ખુલ્લું રહે છે; ટિકિટના અલગ અલગ પ્રકાર છે, એટલે હાલનો ભાવ ગેટ પર જોઈ લો.

પિછોલા તળાવ શહેર કરતાં જૂનું છે — તે 14મી સદીમાં ખોદાયું હતું અને પછી ઉદયસિંહે તેને મોટું કર્યું. બોટ સિટી પેલેસ પાસેની જેટ્ટીથી ઊપડે છે, લેક પેલેસ હોટેલ પાસેથી પસાર થાય છે અને જગ મંદિર પર રોકાય છે — એ ટાપુ મહેલ જ્યાં યુવાન શાહજહાંએ આશરો લીધો હતો એમ કહેવાય છે. બુક કરવા જેવી બોટ સૂર્યાસ્તની છે, અને સીઝનમાં તે ભરાઈ જાય છે.

સાંજે, ગણગૌર ઘાટ પર આવેલી બાગોર કી હવેલીમાં ધરોહર શો સાંજે 7 વાગ્યાથી એક કલાક રાજસ્થાની લોકનૃત્ય અને કઠપૂતળીનો કાર્યક્રમ રજૂ કરે છે. ટિકિટ હવેલી પર આશરે 6:15 થી મળે છે, એટલે સીઝનમાં વહેલા પહોંચો.

શહેરનાં બાકીનાં સ્થળો

સિટી પેલેસથી થોડી મિનિટ ચાલીને ઉપર આવેલું જગદીશ મંદિર મહારાણા જગતસિંહે 1651માં બંધાવ્યું હતું અને આજે પણ શહેરનું સૌથી વ્યસ્ત મંદિર છે. ઊંચાં પગથિયાં અને બારીક કોતરણીવાળો પથ્થર જોવા મળશે.

જૂના શહેરની ઉત્તરે આવેલું ફતેહ સાગર તળાવ એ જગ્યા છે જ્યાં ઉદયપુર સાંજે ફરવા જાય છે — લાંબો કિનારાનો રસ્તો અને ઉપર મોતી મગરી ટેકરી પર મહારાણા પ્રતાપ સ્મારક. નજીક આવેલી સહેલિયોં કી બાડી 18મી સદીનો બગીચો છે, ફુવારા, કુંડ અને આરસના હાથીઓ સાથે, જે દરબારની સ્ત્રીઓ માટે બનાવાયો હતો.

સજ્જનગઢ, મોન્સૂન પેલેસ, શહેરની પશ્ચિમે એક ટેકરીની ટોચ પર છે, જે 1884માં મહારાણા સજ્જનસિંહે બંધાવ્યો હતો. તે વન્યજીવ અભયારણ્યની અંદર છે, એટલે ખાનગી ગાડીઓ ગેટ પર રોકાય છે અને ઉપર સુધી શેર કરેલું વાહન જાય છે. સૂર્યાસ્તે જાઓ, જ્યારે તળાવોની આખી ખીણ નીચે દેખાય છે.

આસપાસની ટ્રિપ અને ડ્રાઇવ

શ્રીનાથજીનું ધામ નાથદ્વારા આશરે 48 કિ.મી. ઉત્તરે છે — એક કલાકની ડ્રાઇવ, અને ઘણા ગુજરાતી પરિવારો માટે પ્રવાસનું સાચું કારણ. દર્શન દિવસ દરમિયાન ટૂંકા સમય માટે ખુલે છે, એટલે ડ્રાઇવ તેના હિસાબે ગોઠવો. મેવાડના શાસકોના કુળદેવતાનું મંદિર એકલિંગજી એ જ રસ્તા પર છે.

ત્રીજો દિવસ હોય તો, કુંભલગઢનો પહાડી કિલ્લો — જેની દીવાલ આશરે 36 કિ.મી. લાંબી છે — અને 1,444 કોતરેલા સ્તંભોવાળું રાણકપુરનું જૈન મંદિર આખા દિવસની ટ્રિપ બને છે, એક તરફ આશરે બેથી અઢી કલાક. મેવાડની જૂની રાજધાની ચિત્તોડગઢ આશરે 115 કિ.મી. પૂર્વમાં છે.

અમારી બે દિવસની ઉદયપુર ટૂર અમદાવાદથી શરૂ થાય છે; રાજકોટથી અમે ત્રણ દિવસ સૂચવીએ છીએ, લાંબી ડ્રાઇવ પહેલા અને છેલ્લા દિવસે. ચારથી છ લોકોના પરિવાર માટે આ અંતરમાં ઇનોવા ક્રિસ્ટા આરામદાયક છે, અને મોટા જૂથ માટે 13 સીટની અર્બેનિયા યોગ્ય છે.

ક્યારે જવું

• ઓક્ટોબરથી માર્ચશ્રેષ્ઠ સમયશ્રેષ્ઠ મહિના: ખુશનુમા દિવસો, તળાવો પર ઠંડી સાંજ, અને દરેક બોટ અને સ્થળ ચાલુ. ડિસેમ્બર અને જાન્યુઆરીમાં સૌથી વધુ ભીડ હોય છે.
• દિવાળી અને નવું વર્ષતહેવારશહેર રોશનીથી ઝળહળે છે અને હોટેલો ઝડપથી ભરાઈ જાય છે. રૂમ અને ગાડી ઘણા વહેલા બુક કરો.
• જુલાઈથી સપ્ટેમ્બરચોમાસુંતળાવો ભરાય છે અને ટેકરીઓ લીલી થાય છે. વરસાદનો વાંધો ન હોય તો સુંદર સમય, અને સજ્જનગઢના નજારા માટે શ્રેષ્ઠ.
• એપ્રિલથી જૂનગરમીખૂબ ગરમી, અને ઓછા વરસાદવાળા વર્ષમાં તળાવોમાં પાણી ઘટી જાય છે. ફરવાનું સવાર અને સાંજ પૂરતું રાખો.